Zo’n 45 werkgevers, bestuurders en HR-professionals kwamen dinsdag 3 november bijeen bij Rabobank Apeldoorn voor de aftrap van ‘Werk & Mantelzorg? In Apeldoorn kan ’t!’. Het gezamenlijke initiatief van Vivalis NL, Stichting De Kap, Rabobank en de gemeente Apeldoorn heeft een duidelijke ambitie: Apeldoorn ontwikkelen tot de meest mantelzorgvriendelijke werkgeversregio van Nederland.

Foto’s: Martin Hogeboom

Steeds meer werknemers combineren hun baan met intensieve zorgtaken thuis. Dat vraagt niet alleen iets van de mantelzorger zelf, maar ook van werkgevers. Tijdens de bijeenkomst werd vanuit drie verschillende perspectieven gekeken naar de uitdagingen én mogelijkheden om werk en mantelzorg beter te combineren.

Mantelzorg raakt steeds meer werkgevers

Irmgard Borghouts, Hoogleraar HRM en Sociale Zekerheid en tevens SER-kroonlid, schetste de maatschappelijke ontwikkelingen. “Nederland telt nu al 5,5 miljoen mantelzorgers, van wie 2,7 miljoen betaald werk combineren met zorgtaken thuis. Door de dubbele vergrijzing, grote personeelstekorten en een toenemende zorgvraag, wordt de druk op werkende mantelzorgers steeds groter.”

Mantelzorg is niet hierdoor niet langer alleen een zaak van een individuele werknemer, het is een maatschappelijke verantwoordelijkheid geworden.

“Mantelzorg is een sociaal risico waar iedere organisatie zich bewust van moet zijn,” benadrukte Borghouts, medeopsteller van het recente SER-advies over Werk en Mantelzorg. Haar vraag aan de aanwezigen of zij goed in beeld hebben welke medewerkers ook mantelzorger zijn, leverde slechts een beperkt aantal handen op. Dat onderstreepte direct hoeveel winst er nog te behalen valt op dit thema.

Dat onderkende ook Jochem Essink, coöperatief directeur van de Rabobank Apeldoorn. “Dat deze bijeenkomst juist bij ‘zijn’ Rabobank in Apeldoorn plaatsvind, was voor mij aanleiding om mij verder in het thema te verdiepen. Het heeft mij bewust gemaakt van het belang van een beleid waarin werk en mantelzorg zijn geborgd.” Ook Jochem onderstreepte het belang van het thema. Niet alleen vanuit zijn rol als werkgever, maar ook vanuit de maatschappelijke betrokkenheid van de Rabobank bij de regio.

Van beleid naar de dagelijkse praktijk

Carla Maessen, directeur van Accres, liet zien hoe mantelzorgvriendelijk werkgeverschap in de praktijk vorm krijgt. “Binnen Accres zijn verschillende verlofregelingen beschikbaar en wordt er tijdens de jaarlijkse gesprekken met alle medewerkers aandacht besteed aan de balans tussen werk en privé. Maar regelingen alleen zijn voor Accres niet voldoende. Minstens zo belangrijk is dat leidinggevenden weten wat er speelt en ruimte krijgen om maatwerk afspraken te bieden. Dat is in veel gevallen de basis.  Niet iedere medewerker kan immers zomaar flexibel werken, zoals bijvoorbeeld zweminstructeurs. Juist als het niet mogelijk is het werk zelf in te delen en flexibel te zijn, is het belangrijk samen naar passende oplossingen te zoeken.”

Naast presentaties was er ruimte voor ontmoeting en het uitwisselen van praktijkervaringen. De deelnemers gingen met elkaar in gesprek over manieren om mantelzorg beter bespreekbaar te maken op de werkvloer en welke voorzieningen kunnen bijdragen aan een betere balans tussen werk en zorgtaken.

Het persoonlijke verhaal van Tanja Naastepad, commissaris binnen de gezondheidssector en zelf mantelzorger, maakte grote indruk. Ondanks haar jarenlange ervaring en uitgebreide kennis van de zorg liep ook zij vast toen de zorg voor haar ouders steeds intensiever werd. Passende ondersteuning bleek lang niet altijd beschikbaar of eenvoudig te organiseren, terwijl haar professionele verantwoordelijkheden gewoon doorgingen. Haar verhaal maakte de cijfers en ontwikkelingen tastbaar en onderstreepte de oproep om mantelzorg binnen iedere organisatie structureel aandacht te geven. Want als iemand met zoveel kennis van de zorg al vastloopt, hoe ingewikkeld moet het dan zijn voor mensen die deze kennis niet hebben?

Aandacht voor mantelzorg op drie niveaus

Tijdens de bijeenkomst werd duidelijk dat mantelzorgvriendelijk werkgeverschap verder gaat dan alleen goede verlofregelingen.

Het vraagt om aandacht op drie niveaus:
* binnen de organisatie, waar bewustwording en beleid belangrijk zijn;
* bij leidinggevenden, die signalen moeten herkennen en het gesprek aangaan;
* bij medewerkers, bewustwording creëren dat specialistische en praktische ondersteuning hen kan helpen

Juist door deze niveaus met elkaar te verbinden, kunnen werkgevers bijdragen aan het voorkomen van overbelasting en het duurzaam inzetbaar houden van medewerkers.

Vivalis NL en de Kap bundelen binnen het initiatief hun kennis en expertise om werkgevers en mantelzorgers hierbij te ondersteunen.

Samen aan de slag in Apeldoorn

Tijdens het afsluitende bestuurdersgesprek gingen de sprekers en aanwezige werkgevers met elkaar in discussie over de verantwoordelijkheid van werkgevers, de waarde van mantelzorgbeleid en de vraag hoe werk en mantelzorg in de toekomst gecombineerd kunnen blijven worden.

Bij de officiële aftrap sprak vervolgens wethouder Myrthe Kuipers, samen met Lineke Maat, directeur van de Kap, de ambitie uit om Apeldoorn te ontwikkelen tot de meest mantelzorgvriendelijke werkgeversregio van Nederland.

De initiatiefnemers kijken terug op een geslaagde bijeenkomst, met betrokken werkgevers en waardevolle gesprekken. De komende periode staat in het teken van het verder verbinden en ondersteunen van organisaties die werk willen maken van mantelzorgvriendelijk werkgeverschap. Een mooie ambitie, waar vele aanwezige bestuurders en werkgevers graag de schouders onder zetten.

De boodschap van de bijeenkomst was helder: maak mantelzorg bespreekbaar, borg het binnen het beleid, geef leidinggevenden de ruimte en zorg dat medewerkers tijdig passende ondersteuning kunnen krijgen.